NorskEnglish 
Čálit!
 
Hávddit ja hávdádanvierut

Sámi hávdádanvierut ovdalkristtalaš áiggis molsašuvvet, muhto dološ sámi juovvahávddit leat dábáleamosat.

Jábmi biddjui geađgejuvvui, geađggi vuollái man sáhtte sirdit. Sáhtte maid bidjat bákteloapmái, duollát dálle maid gerresii. Jábmi gorrojuvvui suonaiguin beassegokčasa sisa. Jábmi lea ožžon mielde hávdeskeaŋkkaid, earret eará njuolaid, neavvuid ja čiŋaid.

Leat maid gávdnon ealliiddávttit ja skálžžut hávddiin. Dát sáhttet leat oaffarin Jábmiidáhkkái, mii ráđđii jábmiidriikkas. Muđui diehtit uhccán hávdádanmeanuid birra.

Boarraseamos hávddit leat daterejuvvon maŋemus jahkeduháhii o.Kr. ja leat Várjjagis. Áigodagas 1000-1200 m.Kr. hávdádanvierut leat viidánan máttaguvlui. 1600-logus m.Kr. dát hávdádanvierut jávket davvisámi guovllus, muhto máttasámi guovllus dat ain ledje geavahusas 1700-logus. 

Juovvahávddit leat registrerejuvvon nu guhkkin máddin go Tydalas Norggas ja Ĺres Ruoŧas. Nu gohčoduvvon bivdoeanahávddit dahje jávrehávddit Hedmarkas Norggas ja Härjedalenis ja Dalarnas Ruoŧas sáhttet leat sámi hávddit.

Gáldut:
Bergstřl, Jostein, 2004. Fangstfolk eller samer i Řsterdalen? I Krogh, M. Og K. Schanche (red.): Samisk forhistorie. 
Manker, Ernst, 1961: Lappmarksgraver.
Schanche, Audhild, 2000: Graver i ur og berg.
Zachrisson, Inger, 1996: Möten i gränsland.
 
Hávdi Ceavccageađggis/Grav i Mortensnes. Govva/Foto: Mihkku Solbakk